Η «εισβολή» της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Μια Ευρώπη σε Αναζήτηση Κατεύθυνσης

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) διανύει σήμερα την πλέον κρίσιμη περίοδο από ιδρύσεώς της.
Πέρα από τη σημαντική εκτροπή από τις βασικές ιδρυτικές αρχές και αξίες, παρατηρούμε την εφαρμογή μιας πολιτικής «πολλαπλών ταχυτήτων», που διαιρεί τα κράτη-μέλη σε πλούσιες και ισχυρές έναντι μικρών και οικονομικά αδύναμων χωρών.

Οι δομικές αδυναμίες της Ένωσης δεν της επιτρέπουν να αναπτύξει μια ενιαία αμυντική πολιτική, με αποτέλεσμα να παραπαίει στο παγκόσμιο αμυντικό περιβάλλον.

Η Αποτυχία της Στρατηγικής Αυτονομίας

Τα τελευταία χρόνια η ΕΕ δείχνει ανίκανη να αποκτήσει πραγματική στρατηγική αυτονομία.
Η υγειονομική κρίση του κορωνοϊού, η μεταναστευτική κρίση, ο πόλεμος Ρωσίας–Ουκρανίας, η ενεργειακή κρίση και η σημερινή κρίση της Ευρωπαϊκής Αρχιτεκτονικής Ασφάλειας ανέδειξαν τη δυσλειτουργία της Ένωσης.

Το ερώτημα που γεννάται είναι προφανές:
Μπορεί το ΝΑΤΟ να εξασφαλίσει την άμυνα της Ευρώπης;
Η ύπαρξη του ΝΑΤΟ, στο οποίο συμμετέχουν 22 από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, δεν φαίνεται να καθησυχάζει τους ευρωπαίους στρατηγικούς αναλυτές, καθώς η εξάρτηση από τις ΗΠΑ στερεί την επιθυμητή αυτονομία.

Το Σχέδιο «Rearm Europe» και το Πρόγραμμα SAFE

Για να υλοποιήσει το όραμά της για στρατηγική αυτονομία, η ΕΕ ανέπτυξε τη Στρατηγική Πρωτοβουλία “Readiness 2030” με βασικό εργαλείο το Σχέδιο “Rearm Europe” (Επανεξοπλισμός Ευρώπης).
Μέχρι το 2030 προβλέπεται να διατεθούν 800 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 150 δισ. στο πρόγραμμα χρηματοδότησης SAFE (Security Action for Europe).

Η «Πονηρή» Εμφάνιση της Τουρκίας

Σε αυτό το σημείο, εμφανίζεται η αναθεωρητική Τουρκία, η οποία, αν και εκτός ΕΕ, επιχειρεί να «εισβάλλει» στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοδόμημα μέσω του προγράμματος SAFE.
Χρησιμοποιώντας την ανεπτυγμένη πολεμική της βιομηχανία ως «δούρειο ίππο», επιδιώκει να καταστεί στρατηγικός εταίρος της ΕΕ, με βαθύτερες γεωπολιτικές φιλοδοξίες.

Πολλές ευρωπαϊκές χώρες δεν δείχνουν να προβληματίζονται ιδιαίτερα από την ιδέα αυτή, καθώς η αποστρατικοποίηση των τελευταίων δεκαετιών και οι ελλείψεις στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία δημιουργούν κενά που η Τουρκία προσφέρεται να καλύψει.

Η Τουρκική Ρητορική: Τέσσερα Βασικά Αφηγημάτα

Αναμφισβήτητη γεωστρατηγική αξία.
Η Τουρκία προβάλλει τη θέση της ως κρίσιμο γεωπολιτικό παράγοντα.
Εντυπωσιακή πρόοδος στην αμυντική βιομηχανία.
Από UAVs και πυραύλους έως ναυτικές πλατφόρμες και ηλεκτρονικό πόλεμο, η Τουρκία παρουσιάζει τον εαυτό της ως αξιόπιστο τεχνολογικό εταίρο για την ΕΕ και το ΝΑΤΟ.
Αναδιάρθρωση της ευρωπαϊκής αμυντικής εφοδιαστικής αλυσίδας.
Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων απέναντι στις υβριδικές απειλές.
Όραμα τεχνολογικής πρωτοβουλίας.
Η Τουρκία επενδύει στην καινοτομία, επιδιώκοντας να καθιερωθεί ως ευέλικτος και οικονομικός εταίρος της Ευρώπης.

Η Πολιτική και Οικονομική Επιδίωξη

Η Τουρκία προσπαθεί να εκμεταλλευτεί το πρόγραμμα SAFE για να δημιουργήσει μια «ειδική σχέση» με την ΕΕ στον τομέα της άμυνας, αποκομίζοντας πολιτικά και οικονομικά οφέλη.
Παράλληλα, χρησιμοποιεί τη θέση της στη Μαύρη Θάλασσα, τις σχέσεις της με τα τουρκόφωνα κράτη, την επιρροή της στην Αφρική και τον ρόλο της στους ενεργειακούς διαδρόμους.

Η Αντίδραση Ελλάδας και Κύπρου

Η Κύπρος αντέδρασε έντονα:

«Καμία τρίτη χώρα που κατέχει εδάφη ή απειλεί την ασφάλεια κρατών-μελών της ΕΕ δεν μπορεί να συμμετάσχει σε χρηματοδοτικά εργαλεία της Ένωσης στον τομέα της άμυνας και ασφάλειας»,
δήλωσε πρόσφατα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Η Ελλάδα, από την πλευρά της, συνδέει κάθε πιθανή συμμετοχή της Τουρκίας στο SAFE με την άρση του casus belli του 1995, που η Άγκυρα διατηρεί εναντίον της χώρας μας σε περίπτωση επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.

Τι Οφείλει να Κάνει η Ευρώπη

Δεν αρκούν οι αντιδράσεις Ελλάδας και Κύπρου.
Η ΕΕ οφείλει να δει πέρα από τα κοντόφθαλμα οικονομικά συμφέροντα και να αναλογιστεί το στρατηγικό ρίσκο μιας τέτοιας συνεργασίας.

Η Ευρώπη πρέπει να σταματήσει τις κατά συρροή πολιτικές αυτοχειρίας.
Οι αποφάσεις που λαμβάνονται χωρίς να λαμβάνονται υπόψη η κοινή λογική, η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και οι μακροπρόθεσμοι στόχοι, μπορεί να οδηγήσουν σε ανεπανόρθωτη συλλογική ζημία.

Επίλογος

Η Τουρκία δεν πρέπει να συμμετάσχει στο πρόγραμμα εξοπλισμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ΕΕ οφείλει να υπερασπιστεί τις αρχές, την ασφάλεια και την πολιτική της ανεξαρτησία.

Νικόλαος Ταμουρίδης
Αντιστράτηγος (ε.α) – Επίτιμος Α’ Υπαρχηγός ΓΕΣ